Kondansatör nedir?

Sabit bir elektrik gerilimi altında, çok miktarda elektrik yükü biriktirmeye yarayan bir düzendir.

Genellikle iki iletken cisim arasına bir yalıtkan cisim konarak yapılır. Çok çeşitli yerlerde kullanılır. Otomobil bujileri, çeşitli radyo kondansatörleri, elektrolitik kondansatörler bunlardan birkaçıdır. Kondansatörlerin değerlendirilmesinde kullanılan birim «farad» dır. Birimi, 1 volt potansiyel farkı için kaç coulomb yük tutulduğunu belirten büyüklük yani Coulomb / Volt’tur.

Buna özel olarak Farad (F) adı verilir. Kapasitesi C(F) olan bir kondansatörün V(V) potansiyel farkı için yükü: Q= C.V Coulomb (C) olur. İletkenlerin, toprağa veya birbirlerine yaklaştırmak suretiyle kapasiteleri arttırılabilir. Böyle iki iletkenli bir sisteme kondansatör denir. İletkenler arasına bağlı dielektrik sabiti büyük yalıtkan malzemeler konularak büyük kapasiteli kondansatörler elde edilir.

Bu iletkenlere armatür veya levha, yalıtkana da dielektrik denir. Dielektrik katı, sıvı veya gaz olabilir. Birkaç kondansatör, paralel veya seri bağlanırsa gene bir kondansatör elde edilir. Bu eşdeğer kondansatörün kapasitesi, bunu meydana getiren kondansatörlerin kapasitelerinden hesap edilebilir. Kapasiteleri C 1 , C 2 , C 3 ... olan kondansatörler seri bağlandığında eşdeğer kapasite, 1/C= 1/C 1 +1/C 2 +1/C 3 +... bağıntısından bulunur. Paralel bağlama halinde ise eşdeğer kapasite, C= C 1 +C 2 +C 3 +... şeklinde hesaplanır.

kondansatör

Görüldüğü gibi, kondansatörler seri bağlandığında eşdeğer kapasite küçülür. Paralel bağlama halinde ise büyür. Kondansatörün en eski şekli leyden şişesidir. Ağır elektrik boşalmalarının istendiği hallerde bu alet hala kullanılmaktadır. Modern kondansatörler ise çok defa karşılıklı metal ve dielektrik levhalardan veya rulo halinde sarılmış ince metal yaprak ve parafinli kağıttan meydana gelmektedir.

Radyo ve diğer osilatör devrelerinde dielektriği hava olan ayarlanabilir tipte kondansatörler kullanılır. Büyüklüklerine göre çok yüksek kapasiteler ise ancak elektrolitik kondansatörlerle elde edilebilir. Kondansatörlerin kullanılma yerleri: Radyo ve TV setlerinde; telefon, kompüter, telegrafik, radar gibi elektronik aletlerde; telekomünikasyon şebekelerinde kullanılırlar. Ayrıca tek faz motorlarının çalışmaya başlamalarında starter olarak, foto-flaşlarda, radyo-frekans sistemlerinin güç kaynaklarına bağlanmasında ve özellikle elektronik cihazlarda kullanılır.

Elektronik cihazlarda çok geniş bir kullanım alanı olan kondansatörlerin (veya kapasitörlerin) iki türü vardır: Sabit, ayarlı. Sabit kondansatörler de, iki gruba ayrılır: Elektrolizli, elektrolizsiz. Üretilen sabit kondansatör sayısı, ayarlı türden çok fazladır. Bütün kondansatörlerin, yapılarından gelen indiktanslar ve dirençleri vardır. Bu istenmeyen nitelikler, kondansatörlerin kullanım alanlarını sınırlar.

Elektrolizli kondansatörler

Elektrolizli kondansatörlerin hacim başına sığaları, elektrolizsiz kondansatörlerinkinden yüksektir. Kondansatörün içi sıvıyla doludur ve kondansatör çalıştığı sürece elektroliz işlemi devam eder. Tantal veya alüminyum plakalar, elektrolizli kondansatörlerde artı plaka (anot) olarak kullanılır. Yükseltgeme işlemine de bazen anodik yükseltgeme denir.

Eksi plaka (katot) genellikle bakırdır. Elektrolitik elektriği iyi ilettiğinden, gerçek yalıtkan, oksit tabakasıdır. Kondansatör üreticileri özel elektronik karışımları hazırlarlar. Ama genellikle ya sülfirik asit gibi asitler veya glikol borat tuz çözeltileri kullanılır.

Elektrolizsiz kondansatörler

Elektrolizsiz kondansatörlerden yalnızca kağıt, film, mika ve seramik olanlar önemlidir. Eskiden kullanılan cam türler gibi bazı seramik türlerin ve mikanın ortadan kalkacağı, hatta mika ve kağıt kondansatörlerin yerine bile film kondansatörlerin kullanılacağı sanılmaktadır.

Mika tabii bir dielektriktir (yalıtkandır). Geçirme özelliği çok düşük, yani direnci yüksektir. Kondansatörler ya mika üstüne kaplanmış gümüşten veya mika tabakaları arasına teneke folyolor yerleştirme yoluyla meydana getirilir.

Ayarlı kondansatörler

Ayarlı kondansatörlerde bazen seramik yalıtkanlar kullanılır, ama dielektrik olarak genellikle hava veya boşluktan yararlanılır. Bu kondansatörler iki ana grupta toplanır. Ton ve ayar. Ton kondansatörlerine, radyoların ton ayarlarında kullanıldıkları için bu ad verilmiştir.

Kondansatörlerin bağlantı şekilleri

Seri bağlantı: Bu bağlantıda kondansatörler birer ucundan birbirine eklenmiştir.Her kondansatörde farklı gerilim düşer. Toplam kapasite (CT) ise kondansatörlerin bire bölümlerinin toplamına eşittir. Toplam direnç (RT) ise dirençlerin cebirsel toplamına eşittir.
Paralel bağlantı: Bu bağlantıda kondansatörlerin uçları birbirine bağlanmıştır. Her kondansatörde aynı gerilim düşer. Toplam kapasite (CT) ise kondansatörlerin cebirsel toplamına eşittir.
Karışık bağlantı: Bu bağlantıda kondansatörler seri ve paralel olarak bağlanmıştır.Toplam kapasite (CT) ise seri kondansatörlerin paralele çevrilip ( önce seri kolların toplam kapasitesini bularak ) , para-
kondansatörlerin cebirsel toplamına eşittir.

Sözlükte "kondansatör" ne demek?

1. Yoğunlaç.

Kondansatör kelimesinin ingilizcesi

n. condenser, capacitor
Köken: Fransızca

Son eklenenler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç